Sadece bir kıyafet, sizin kim olduğunuzu değiştirebilir mi? Ya da daha korkuncu… Sadece bir üniforma, size yüzlerce insanı öldürme yetkisi verebilir mi?
Tarih kitapları kahramanları yazar, ama bazen öyle sahtekarlar çıkar ki; tek bir yalanla koca bir orduyu peşine takar, olmayan ülkelerin tapusunu satar, hatta imparatorları bile parmağında oynatır. Bugün, tarihin en büyük "rol yapan" adamlarının kan dondurucu ve akıl almaz gerçek hikayelerini inceliyoruz. Hazırsanız, maskeleri düşürmeye başlayalım.
1. Šćepan Mali: Çar Olmadan Çar Olan Adam
Hayal edin: Bir gün sıradan bir doktor olarak köyde yaşıyorsunuz. Birkaç ay sonra tüm Karadağ'a hükmediyorsunuz. Nasıl mı? Sadece ölü bir Rus çarı olduğunuzu ima ederek.
1766 sonbaharında, kimliği belirsiz bir adam Karadağ'da Maine köyünde belirir. Kendine Šćepan Mali der. Doktorluk yapmaya başlar ve yerel halk tarafından çok sevilir. Bir zaman sonra bazı rahipler ve önemli kişiler aracılığıyla tuhaf bir söylenti yayılır: Bu adam aslında ölü Rus Çarı Üçüncü Petro'dur!
İşin ilginç yanı, Çar Petro dört yıl önce, 1762'de, karısı Büyük Katerina tarafından tahttan indirilip öldürülmüştü. Ama Šćepan asla "Evet, benim" demedi. Sadece gizemli davranıyordu. Ölen Rus Çarı ve ailesi için yapılan kilise dualarında ağlama krizlerine giriyor, Çarın oğlu Petrus'un portresini görünce sanki kendi oğlunu özlüyormuş gibi hüzünleniyordu.
Bu yalana Karadağlı asilzadeler de inanmaya başladılar. Rusya'ya gidip gelenler Šćepan'ın Çarın kendisi olduğuna dair yemin ettiler. Karadağlılar inanıyordu çünkü aslında bir lidere ihtiyaçları vardı. Mevcut liderleri Prens Sava son derece yeteneksizdi. O da sonunda, gerçek Petro ile yüz yüze tanışmış olmasına rağmen, Šćepan'ın Çar olduğuna dair iddiaları kabul etti. Meşru hükümdar Sava kendi manastırına hapsedildi ve Šćepan, kimliğini hiç doğrulamadan Karadağ'ın mutlak hükümdarı oldu.
İktidarın Zirvesi
Šćepan Mali, Karadağ'ın ilk ve tek "çarı" oldu. İktidarını aldıktan sonra inanılmaz bir yönetim başarısı gösterdi: Önce dağınık klanları bir araya getirdi. Birlik sağladıktan sonra kilisenin otoritesini azaltarak ülkeye yeni reformlar getirdi. Daha önce hiç var olmamış bir barış ve birlik düzeyi inşa etti.
Fakat mutluluk uzun sürmeyecekti. Karadağ'a bir "Rus imparatorunun" gelişi haberi Avrupa'nın dikkatini çekti. Sınır komşuları Venedik ve Osmanlı da bu durumdan rahatsızdı. Durum, Osmanlı'nın Rus büyükelçisi vasıtasıyla Rusya'ya iletildi. Ruslar, Prens Dolgorukov'u bölgeye gönderdi. Šćepan Mali yakalanarak sorgulandı ve Petro olduğu iddialarını reddetti. Ruslar onu manastırın kalın taş duvarları arasındaki korumalı bir hücreye zincirledi.
Ancak tutuklanması istikrarsızlığı artırıyor, Rusların kendi yetkilerini zayıflatıyordu. Šćepan'dan kendilerine bağlı kalacağı sözünü alarak Karadağ'dan ayrıldılar. Bu beklenmedik gelişme, onun meşruiyetini pekiştirdi.
Šćepan hemen nüfus sayımı yaptırarak Rusların bıraktığı silah ve barutu halka eşit şekilde dağıttı. Ölüm cezasını getirerek adalet sağlamaya çalıştı. Osmanlı saldırı hazırlığına karşılık ülkeyi savaşa hazırladı.
Kanlı Son
1773 yılında, Arnavutluk'taki Osmanlı valilerinden Kara Mahmud Paşa, Karadağ'dan yükselen tehdidi ortadan kaldırmaya karar verdi. Šćepan'ın yanına yeni sığınmış Mora kökenli bir Yunan mülteciyi, onu öldürmesi için gizlice satın aldı.
22 Eylül gecesi, Donji Brčeli Manastırı'nda kurduğu mahkemenin hemen yakınındaki odasında, keşişler onu yatakta kulaktan kulağa kesilen boğazıyla buldu.
Šćepan Mali — tek bir kelimeyle kendini çar ilan etmeyen ama yine de beş yıl krallık yapan adam. Ve böylece sırlarla örülü bir hikâye kanlı bir sonla noktalandı.
1771'de askerlerine mayın nasıl döşeneceğini gösterirken yaşanan patlamada bir gözünü kaybetmiş ve felç kalmıştı; ölümüne kadar Ragusa Cumhuriyeti'nin hediye ettiği lüks bir sedye ile taşındı. Öldüğünde yapılan incelemelerde, bir doktor veya soylu değil, muhtemelen Dalmaçyalı bir bitki uzmanı ya da Avusturya ordusundan kaçmış bir firari olduğu anlaşıldı. Ancak gerçek kimliği bugün bile tam olarak kanıtlanabilmiş değildir. İlginçtir ki 1955'te hayatını anlatan "Lažni Car" filmi, Karadağ'ın ilk uzun metrajlı sinema filmidir.
2. Willi Herold: 20 Yaşında Bir Kaçağın Kanlı İktidarı
Takvimler 1945 yılının Nisan ayını gösteriyordu. Nazi Almanyası çökmek üzereydi. Ruslar Berlin'i vururken Batılı müttefikler Elbe Nehri'ni geçmeden bekliyordu. Ülke içerisinde ise birliklerinden kopmuş vaziyette kaçak durumda bulunan Nazi askerleri kol geziyordu.
20 yaşındaki er Willi Herold da birliğinden kaçmış, ormanda saklanıyordu. Tam o sırada yol kenarında terk edilmiş bir araç buldu. Aracın içinde ise… Bir yüzbaşı üniforması vardı.
Herold o üniformayı giydiği an, sadece kıyafeti değil, ruhu da değişti. Yolda karşılaştığı askerlere kendini "Hitler'den özel emir almış bir yüzbaşı" olarak tanıttı. İnanması güç ama kimse belge sormadı. Sadece üniformanın heybetine güvenerek peşine takıldılar.
Emri altına aldığı kaçak askerlerle birlikte 11 Nisan 1945 günü, kurduğu bu sahte yetkiyle Aschendorfermoor cezaevinin bulunduğu kampa ulaştı. Bu askeri cezaevi kampında suç işlemiş Alman askerleri bulunuyordu. Herold sadece bir haftada, tamamen kendi uydurduğu mahkemelerle 100'den fazla insanı infaz ettirdi.
20 yaşında bir kaçak, sadece bir ceket sayesinde tarihin en kanlı sahtekarlarından birine dönüşmüştü. Savaş bitince İngilizler tarafından sivil kıyafetle yakalandı. Kimliği açığa çıkınca işlediği suçlar sebebiyle idam edildi.
3. Gregor MacGregor: Olmayan Bir Ülkeyi Satan Adam
Willi Herold kan dökmüştü, ama tarihin gördüğü en büyük dolandırıcılardan biri olan Gregor MacGregor çok daha "yaratıcı" bir sahtekardı. O, insanlara sadece yalan söylemedi; onlara koca bir ülke icat etti.
Ağzı son derece iyi laf yapıyordu. 1812'de Güney Amerika'da savaşlara komutanlık yaptı ve burada kahraman muamelesi gördü. Farklı yerlerdeki savaş ve asker çıkarma hareketleri başarısızlıkla sonuçlansa da yılmayan MacGregor, Britanya'ya geri döndü. 1820'li yıllarda Londra sosyetesine kendini "Poyais Prensi" olarak tanıttı.
Aklında müthiş bir plan vardı. Haritalar çizdi, paralar bastı, hatta Poyais ülkesinin anayasasını bile yazdı. Poyais için 350 sayfalık bir gezi rehberi yazdırdı; kitapta adadaki ağaçların içinden süt aktığını, nehirlerin altın dolu olduğunu iddia ediyordu.
Sorun şuydu: Dünya üzerinde Poyais diye bir yer yoktu.
MacGregor, Honduras kıyılarında bomboş, bataklık bir araziyi "cennetten bir köşe" gibi pazarladı. Yüzlerce İngiliz yatırımcıya olmayan toprakları sattı. Hatta Poyais hükümetinin verdiği borç senetleri Londra Borsası'nda işlem görmeye başladı.
Trajik Son
Satın alan insanlar 1822'de gemilere binip "yeni vatanlarına" gittiklerinde karşılarında sadece vahşi bir doğa buldular. Kıyıda kamp kuran yerleşimciler çok sayıda arama ekibi gönderdi, ancak hiçbir zaman "Poyais yetkililerini" bulamadılar. Çoğu orada hayatını kaybetti.
Kandırıldıklarını bölgede ulaşabildikleri yerliler ve diğer yetkililerden öğrendiklerinde iş işten geçmişti. Sadece iki gemi oraya ulaşabilmişti; yola çıkan üç gemi daha İngiliz donanması tarafından geri döndürülmüştü. İlk iki gemide Poyais'e giden 250 kişiden sadece 50 tanesi İngiltere'ye dönebildi.
Peki MacGregor ne yaptı? Cebindeki paralarla Fransa'ya kaçıp aynı yalanı Fransızlara da satmaya çalıştı. Foyası ortaya çıkınca tutuklandı, yargılandı — ama yine serbest bırakıldı. Olayın tuhaf yanı, hayatta kalan bazı göçmenler döndükten sonra bile MacGregor'u savundular! Koloninin başarısızlığının yanlış yere götürülmekten kaynaklandığını, Poyais'in gerçek olduğunu iddia ettiler.
MacGregor Venezuela'ya geri döndü, general rütbesi ve emekli maaşı aldı. 1845'te Karakas'ta öldü ve askeri törenle Karakas Katedrali'ne gömüldü. Hiç ceza almadı.
4. Sahte Dimitri: Külleri Polonya'ya Atılan Çar
Ancak her sahtekarlık MacGregor'unki kadar mutlu sonla bitmez. Rusya tarihinin en "kanlı" illüzyonuna, Sahte Dimitri'ye bakalım.
1607'de Stradub'da, Korkunç İvan'ın küçük yaşta ölen oğlu Dimitri olduğunu iddia eden bir keşiş ortaya çıktı. "Suikastten kurtuldum, asıl varis benim" diyerek Polonya ordusunu peşine taktı.
Yalanı o kadar büyüktü ki, Moskova kapılarına dayandığında halk onu gerçek prens sanıp kucakladı. Dimitri tahta oturdu. Tam bir yıl boyunca Rusya'yı Çar olarak yönetti.
Ancak alışkanlıkları ve dinine olan bağlılığının zayıflığı yalanını ele verdi. Bir isyanla sarayı basıldı, pencereden atılarak öldürüldü. Tarih ona öyle öfkeliydi ki cesedi yakıldı ve külleri bir top mermisine doldurularak, geldiği yöne — yani Polonya'ya — doğru ateşlendi.
O, tarihe sadece bir çar olarak değil, külleri gökyüzüne savrulan bir yalan olarak geçti.
5. Wilhelm Voigt: Üniformayla Sistemi Çökerten Ayakkabı Tamircisi
1906 yılı, Prusya… Wilhelm Voigt adında yaşlı bir ayakkabı tamircisi, hayatı boyunca hapislerde sürünmüş sıradan bir adamdı. Ta ki bir eskiciden ikinci el bir yüzbaşı üniforması satın alana kadar.
Voigt, üniformayı giydi. Sokaktaki bir grup askeri durdurdu ve onlara "Kaiser'in gizli emriyle belediye binasına el koyuyoruz" dedi. Prusya'nın o meşhur "üniformaya mutlak itaat" kültürü sayesinde askerler tek bir belge bile sormadı.
Voigt belediye binasını bastı, belediye başkanını tutuklattı ve kentin kasasındaki tüm paraya el koydu. Askerlere "Burada bekleyin" diyerek trenle kaçtı. Belediye kasasına el koyduğu dört bin markla ortadan kaybolmadan önce, emirlerini sorgusuz yerine getiren askerlere binada kalıp asayişi sağlamalarını söyledi ve esas duruşta verilen selamlar eşliğinde ağır adımlarla kapıdan çıktı.
Olay ortaya çıktığında en çok gülenin İmparator II. Wilhelm olduğu söylenir. Voigt yakalanıp dört yıl hapse mahkûm edilse de imparatorun affıyla özgürlüğüne kavuştu. Bu tuhaf hikâye yıllar boyunca tiyatro sahnelerinde ve sinema perdelerinde yeniden canlandırıldı. Voigt dünya çapında üne kavuştu.
Bu olay, bir kıyafetin bir sistemi nasıl felç edebileceğinin en büyük kanıtıydı.
Sonuç: Gerçek, Bazen En İyi Kurgudan Daha Tuhaftır
Görüldüğü gibi, tarih sadece savaş meydanlarında değil, bazen de bir üniformanın cebinde veya bir yalanın gölgesinde şekilleniyor. Willi Herold'un kanlı cellatlığından Voigt'un zekice oyununa kadar hepsi bize tek bir şeyi öğretiyor:
Gerçek, bazen en iyi kurgudan daha tuhaftır.
Tarihin en büyük sahtekarlarını anlatan bu tür içerikler için Vefen Tarih YouTube kanalına abone olmayı ve bildirimleri açmayı unutmayın. Bir sonraki videoda görüşmek üzere.
Yorum Gönder